Cỏ may, cỏ chỉ, cỏ hôi… sống dai, mọc dại khắp các vùng bờ bụi có thể sử dụng trong các bài thuốc Đông y.

Trong cuốn Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam , Giáo sư Đỗ Tất Lợi đã giới thiệu hàng trăm dược liệu là các cây mọc quanh ta bao gồm một số loại cỏ dại:

Cỏ chỉ còn gọi là cỏ gà, cỏ ống, thuộc họ lúa. Cây sống dai, thân có nhiều cành, lá phẳng, cụm hoa gồm 2-5 bông hình ngón tay, màu xanh hay tím. Ở nước ta, cỏ chỉ mọc hoang ở bờ ruộng, sân vườn hoặc trên triền đê. Người dân đào cây, cắt lấy thân rễ rửa sạch đất cát, phơi hay sấy khô làm thuốc.

Cỏ chỉ có vị ngọt, hơi đắng, tính mát, quy vào kinh thận và can. Theo Đông y, cây có công dụng lọc máu, giải khát, lợi tiểu, giải độc, tiêu đờm và giải nhiệt. Dược liệu này dùng trong bài thuốc chữa viêm bàng quang, viêm thận, rối loạn tiểu tiện, sỏi thận, sỏi mật, sỏi gan, viêm mô tế bào, kinh nguyệt không đều, thống phong, thấp khớp, nhiễm trùng, sốt rét… Theo nghiên cứu dược lý hiện đại, cỏ chỉ có tác dụng cầm máu, nhuận tràng và giảm đau.

Cây cỏ nến có cụm hoa giống cây nến. Ảnh: CVC

Cỏ nến còn có tên gọi bồ thảo, hương bồ thảo, bồ hoàng thuộc họ hương bồ. Cây có cụm hoa giống cây nến, mọc hoang nhiều ở miền Bắc nước ta. Cây có vị ngọt, tính bình, vào 3 kinh can, tỳ và tâm bào. Dùng sống có tác dụng lợi tiểu; chữa kinh nguyệt bế sinh đau bụng, đau ngực, bụng, tiểu tiện khó khăn. Dùng sao đen chữa thổ huyết, chảy máu cam. Thuốc dùng dưới dạng sắc hoặc bột.

Cỏ bợ còn gọi là rau bợ, tần, tứ diệp thảo, điền tự thảo, phá đồng tiền, dạ hợp thảo thuộc họ tần. Cây mọc hoang ở những nơi ẩm hay dưới nước, có thân rễ bò mảnh, mỗi lá gồm 4 nhánh nhỏ, xếp chéo chữ thập.