Khi smartphone trở thành trung tâm của đời sống số, bảo mật và quyền riêng tư chính là chiến trường căng thẳng nhất. iOS được thiết kế như một “khu vườn kín” với mọi thứ được Apple kiểm soát chặt chẽ, trong khi Android tự hào với tính mở, cho phép hàng trăm nhà sản xuất tùy chỉnh theo cách riêng.

 

Tuy nhiên, cả Apple và Google đều ưu tiên bảo mật, nhưng cách tiếp cận của họ hoàn toàn khác nhau. Trong khi Apple kiểm soát mọi thứ từ phần cứng đến hệ điều hành đến App Store. Điều này giúp tiêu chuẩn bảo mật luôn đồng nhất, đồng thời hạn chế tối đa việc các bên khác can thiệp vào nền tảng.

 

 

Ảnh minh họa.

 

 

Còn Android là một hệ sinh thái mở, dựa trên mã nguồn mở. Google cung cấp bản vá và các tiêu chuẩn bảo mật, nhưng mỗi nhà sản xuất lại có mức độ tùy chỉnh và thời gian cập nhật khác nhau.

 

Cả hai nền tảng đều hỗ trợ mã hóa mạnh, nhưng Android chịu ảnh hưởng bởi sự phân mảnh, có khác biệt giữa hàng trăm mẫu máy khiến mức độ bảo mật không đồng nhất.

 

Về mặt lý thuyết, các nền tảng mở thường dễ trở thành mục tiêu tấn công hơn, nhưng trong thực tế không hẳn như vậy mà nó còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

 

Tuổi đời thiết bị: Yếu tố quyết định mà người dùng ít để ý

 

Trên cả hai nền tảng, điện thoại càng mới càng an toàn. Đây là nguyên tắc chung mà đa số người dùng lại thường bỏ qua. Apple nổi tiếng với thời gian hỗ trợ dài. Một số mẫu iPhone có thể nhận bản vá đến 6 năm, giúp thiết bị cũ vẫn duy trì khả năng an toàn.

 

Điều này đặc biệt quan trọng vì lượng người dùng iPhone đời cũ tại Việt Nam lẫn nhiều quốc gia vẫn rất lớn.

 

Khác Apple, Android phụ thuộc hoàn toàn vào nhà sản xuất, chẳng hạn Google Pixel mới hỗ trợ bảo mật 7 năm, thuộc loại tốt nhất thị trường. Trong khi Samsung hỗ trợ bảo mật 4 - 5 năm tùy dòng máy thì nhiều hãng giá rẻ chỉ hỗ trợ 2 năm, thậm chí chưa đầy 1 năm cho các bản vá định kỳ.

 

Sự chênh lệch quá lớn này khiến Android trở thành nền tảng có độ an toàn biến thiên theo từng dòng máy.

 

May mắn thay, các thiết bị Android mới đang được bổ sung nhiều lớp bảo vệ dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) cho email, cuộc gọi lừa đảo và duyệt web, một lợi thế đang tăng dần trong thời đại tấn công mạng tự động.

 

Hệ sinh thái ứng dụng: Ai kiểm soát tốt hơn?

 

Hệ điều hành iOS được kiểm duyệt nghiêm ngặt, dữ liệu nhạy cảm được cô lập. Theo đó, kho ứng dụng App Store được xem xét kỹ lưỡng trước khi phê duyệt. Apple không chia sẻ mã nguồn hệ điều hành, giúp giảm nguy cơ mã độc can thiệp sâu.

 

Bên cạnh đó, tính năng bảo mật phần cứng (Secure Enclave) được Apple phát triển giúp bảo vệ các dữ liệu đặc biệt nhạy cảm như vân tay và Face ID. Trên iPhone 17, Apple còn thêm cơ chế bảo mật ở mức hệ điều hành (Memory Integrity Enforcement) nhằm chống lại các phần mềm gián điệp.

 

Đối với hệ điều hành Android, Google đã tích hợp hệ thống bảo mật giúp phát hiện, ngăn chặn và gỡ bỏ ứng dụng độc hại, ngay cả khi người dùng đã cài app đó vào máy và quy trình đánh giá ứng dụng đã mạnh hơn nhiều, nhưng hệ điều hành này vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro vì:

 

- Người dùng có thể dễ dàng cài ứng dụng ngoài.

 

- Nhiều cửa hàng ứng dụng của bên thứ ba không đáng tin cậy.

 

- Mức độ bảo mật khác nhau giữa các nhà sản xuất thiết bị.

 

Một số nhà sản xuất lớn như Samsung, Google đã trang bị lớp bảo vệ bổ sung (Samsung Knox, Titan M2), nhưng không phải thiết bị Android nào cũng có. Do đó, trừ khi cài thêm phần mềm bảo mật chất lượng, vốn không phải ứng dụng nào cũng hiệu quả thì mức độ an toàn của Android không đồng nhất.

 

Không nền tảng nào “miễn nhiễm” trước tấn công mạng

 

Dù là iOS hay Android thì cả hai hệ điều hành vẫn có điểm yếu chung như ứng dụng độc hại có thể vượt qua quy trình kiểm duyệt, tấn công zero-day, lợi dụng lỗi phần cứng, tấn công qua mạng Wi-Fi công cộng, lừa đảo qua tin nhắn SMS, email và phần mềm gián điệp tinh vi nhắm vào cá nhân.

 

Điều quan trọng không phải là “nền tảng nào tuyệt đối an toàn”, mà là cách mỗi nền tảng xử lý, cập nhật và giảm thiểu rủi ro.

 

Nếu nhìn tổng thể, iOS có lợi thế hơn nhờ mô hình đóng, kiểm soát tập trung và hỗ trợ lâu dài. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa Android thiếu an toàn. Những thiết bị Android từ các hãng lớn, được cập nhật đều đặn, vẫn cung cấp mức bảo vệ rất mạnh mẽ.

 

Yếu tố quan trọng nhất vẫn là hành vi của người dùng. Để đảm bảo an toàn cho thiết bị, người dùng cần luôn cập nhật thiết bị, không cài ứng dụng lạ, tránh Wi-Fi công cộng, bật các lớp bảo mật bổ sung, đặc biệt nên dùng mật khẩu mạnh và xác thực nhiều lớp.

 

Dù dùng iPhone hay Android, người dùng đều có thể giữ thiết bị an toàn, miễn là chủ động phòng ngừa thay vì phó mặc hoàn toàn cho hệ điều hành./.

 

Phan Văn Hòa

 

https://baonghean.vn/ios-hay-android-he-dieu-hanh-nao-an-toan-hon-trong-ky-nguyen-tan-cong-mang-gia-tang-10319944.html