Điều kiện sinh thái lý tưởng cho nấm mỡ

 

Hiểu rõ môi trường sống ưa thích của nấm mỡ là bước đầu tiên để đặt nền móng cho một vụ mùa thành công. Nấm mỡ phát triển tốt nhất trong hai giai đoạn chính. Giai đoạn hệ sợi phát triển nhiệt độ thích hợp nhất là từ  24°C - 25°C; giai đoạn nấm mọc quả thể nhiệt độ lý tưởng nhất là từ 18°C - 20°C.

 

Độ ẩm trong cơ chất (nguyên liệu compost) cần duy trì ở mức 65% - 70% và độ ẩm không khí thích hợp là từ 80%-95%. Đáng chú ý, nấm mỡ là loại nấm kỵ sáng, do đó, không cần ánh sáng trong cả quá trình nuôi sợi và hình thành quả thể. Môi trường nuôi trồng và nước tưới nên có độ pH dao động từ 7,0 - 8,0, tức là môi trường trung tính hoặc hơi kiềm. Cần đảm bảo sự thông thoáng vừa phải, với nồng độ CO2 lý tưởng là < 0,1%.

 

 

Lựa chọn giống

 

Chất lượng giống là yếu tố quyết định đến năng suất và phẩm chất của nấm thành phẩm. Người trồng cần ưu tiên những loại giống nấm mỡ đã được công nhận lưu hành chính thức, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương, nhu cầu thị trường. Có sức sinh trưởng khỏe mạnh, cho năng suất cao, khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh. Không bị nhiễm bệnh, đúng tuổi (không quá già hoặc quá non), có mùi thơm dễ chịu, không xuất hiện dấu hiệu mốc xanh, mốc đen hay mùi chua. Thị trường hiện có nấm mỡ trắng và nấm mỡ nâu, người trồng nên lựa chọn loại phù hợp với mục đích tiêu thụ của mình.

 

Kỹ thuật trồng

 

Quy trình trồng nấm mỡ đòi hỏi sự cẩn trọng và tuân thủ các bước sau:

 

Về thời vụ, tại các tỉnh phía Bắc, thời điểm lý tưởng nhất để bắt đầu trồng nấm mỡ là từ ngày 15/10 đến ngày 15/11 dương lịch hàng năm. Nếu làm sớm hoặc muộn hơn sẽ gặp thời tiết không thuận lợi, gây ảnh hưởng đến năng suất.

 

Về xử lý nguyên liệu (Chế biến Compost): Compost là nền tảng dinh dưỡng quan trọng cho sự phát triển của nấm mỡ. Quá trình này bao gồm các bước sau:

 

Phối trộn nguyên liệu, có hai công thức phổ biến mà bà con có thể tham khảo.

 

Công thức 1: Rơm rạ khô (1.000kg) + Đạm Urea (5kg) + Đạm sulfat amoni (SA) (20kg) + Bột nhẹ (CaCO3) (30kg) + Super lân (P2O5) (30kg).

 

Công thức 2: Rơm rạ khô (1.000kg) + Đạm Urea (3kg) + Phân gà khô (150kg) hoặc phân bò, trâu khô (300kg) + Bột nhẹ (CaCO3) (30kg).

 

Lưu ý đống ủ compost tối thiểu cần có 500kg rơm rạ khô để đảm bảo quá trình lên men sinh nhiệt diễn ra hiệu quả.

 

Quy trình công nghệ xử lý nguyên liệu được tiến hành theo các bước làm ướt rơm rạ, ủ đống, trộn phân đạm, đảo ủ, kiểm soát nhiệt độ... Rơm rạ khô cần được làm ướt đều bằng nước vôi (với tỷ lệ 10kg vôi đã tôi cho mỗi tấn nguyên liệu). Có thể thực hiện bằng cách ngâm rơm rạ trong bể nước vôi, tưới nước vôi xen kẽ khi chất đống, hoặc phun nước trực tiếp cho đến khi rơm rạ chuyển sang màu nâu sẫm. Sau khi làm ướt, để rơm rạ ráo nước trong khoảng 12-24 giờ hoặc 2-3 ngày thì tiến hành ủ đống. Đống ủ có kích thước hợp lý là rộng khoảng 1,5m - 2m, cao 1,6m - 1,8m, chiều dài tùy thuộc vào lượng nguyên liệu (khoảng 4,5m cho 1 tấn rơm rạ). Cần bố trí cọc thông khí cách nhau 1,5m. Trong quá trình chất đống, trộn đều Ure và SA, rắc từng lớp phân lên các lớp rơm rạ để đảm bảo sự phân bổ đều.

 

Nguyên liệu cần được đảo đều từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài và làm tơi xốp. Trong lần đảo đầu tiên có thể nén nhẹ, nhưng các lần đảo tiếp theo tuyệt đối không nén để tạo độ thông thoáng cho đống ủ lên men tốt. Cần kiểm tra và điều chỉnh độ ẩm sau mỗi lần đảo, bổ sung nước nếu khô, hoặc phơi lại nếu quá ướt. Trong những ngày thời tiết khắc nghiệt (gió mạnh, lạnh hoặc mưa to), cần che chắn đống ủ để giữ nhiệt và độ ẩm. Nhiệt độ đống ủ lý tưởng là từ 75°C - 80°C, thường đạt được vào ngày thứ 4 đến ngày thứ 7 sau khi ủ.

 

Kết thúc giai đoạn ủ chính sau 14-16 ngày đảo ủ, compost đạt tiêu chuẩn với độ ẩm 65-70%, pH 7-7,5, rơm rạ có màu nâu hạt dẻ, mùi dễ chịu và không còn mùi amoniac.

 

Lên men phụ, vào luống

 

Sau giai đoạn ủ chính, vi sinh vật vẫn tiếp tục hoạt động. Cần tạo đống ủ thấp hơn (bằng ½ đống cũ) để nhiệt độ giảm xuống khoảng 50°C - 55°C. Giai đoạn này kéo dài 5-7 ngày.

 

Khi nhiệt độ compost giảm còn 28°C - 30°C thì người trồng tiến hành vào luống. Rũ tơi compost, điều chỉnh độ ẩm và xếp rơm thành các lớp đứng với độ dày 12cm-14cm. Lớp thứ hai dày 4cm-5cm, ấn chặt vừa phải để cấy giống. Lưu ý vệ sinh nền nhà, trải nilon (có đục lỗ thoát nước) nếu nền đất và bố trí luống hợp lý để thuận tiện cho việc chăm sóc.

 

Cấy giống

 

Khi tiến hành cấy giống cần đảm bảo nhiệt độ luống dưới 28°C. Nếu mặt luống khô, tưới bổ sung nước trước khi cấy giống 4-6 giờ. Kiểm tra kỹ giống, loại bỏ những túi bị chua hoặc mốc.

 

Xé bao nilon, bẻ tơi hạt giống và rắc đều lên bề mặt với lượng khoảng 300-350g/m². Dùng tay hoặc cào nhẹ để hạt giống lọt xuống lớp rơm sâu 3-5cm. Phủ compost dày 2cm, ấn nhẹ và lấp phẳng bề mặt. Có thể dùng giấy báo phủ kín bề mặt luống để giữ ẩm và tưới nhẹ lên giấy sau 4-5 ngày. Thời điểm phủ đất là sau 12-15 ngày kể từ khi cấy giống.

 

Kỹ thuật phủ đất đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích nấm mọc. Đất phủ cần có kết cấu viên, thịt nhẹ, giàu hữu cơ, pH 7-7,5 và kích thước hạt từ 0,3-1,5cm. Cần tiến hành đập nhỏ đất, sàng lọc để loại bỏ bột vụn, chỉ giữ lại phần có kích thước phù hợp và phơi khô. Phủ lớp đất dày 2,5 - 3cm, với lượng khoảng 25-30 kg/m². Thời điểm phủ thích hợp là khi sợi nấm đã lan đều trên mặt luống. Nếu mặt luống khô, cần tưới ẩm nhẹ trước khi phủ.

 

Trong 3-4 ngày đầu, cần tưới nhiều lần để đảm bảo độ ẩm toàn bộ lớp đất phủ. Sau đó, giảm lượng nước và duy trì độ ẩm liên tục cho đến khi nấm bắt đầu mọc (khoảng 15-20 ngày sau khi phủ đất).

 

Lưu ý đất phủ cần được khử trùng bằng cách phơi khô hoặc xông foocmon trước khi sử dụng. Nên chia thành 3 đợt phủ với tỷ lệ lần lượt là 50%, 30% và 20%.

 

Chăm sóc, thu hoạch

 

Điều chỉnh lượng nước tưới phù hợp với sự phát triển của nấm. Khi nấm ra nhiều và lớn, cần tăng lượng nước. Tưới nhẹ nhàng, ngửa vòi hoặc cao vòi cách mặt luống 40-50cm để ẩm đều và tránh làm nát đất. Người trồng cần chú ý duy trì sự thông thoáng vừa phải trong giai đoạn nuôi sợi và tăng cường thông thoáng khi nấm bắt đầu mọc để cung cấp đủ oxy và điều hòa nhiệt độ, độ ẩm.

 

Thời điểm thu hoạch tốt nhất là khi mũ nấm có đường kính 2cm - 6cm và màng bao dưới mũ chưa bị rách. Nhẹ nhàng xoáy quả nấm hoặc dùng dao cắt sát gốc. Nếu nấm mọc thành chùm, nên thu hoạch cả chùm. Cần ngừng tưới nước trước khi thu hoạch 4-5 giờ. Sau khi thu hoạch, làm sạch gốc nấm còn sót lại và bổ sung đất phủ nếu cần thiết.

 

Một vụ nấm mỡ có thể kéo dài 2-2,5 tháng, với năng suất trung bình đạt 300-400kg nấm tươi trên mỗi tấn rơm rạ khô.

 

Bảo quản

 

Để bảo quản nấm mỡ lâu dài, phương pháp sấy khô là tối ưu nhất. Đối với nấm tươi, có thể bảo quản trong túi PE ở nhiệt độ 5-8°C trong vòng 24-72 giờ.

 

Tóm lại, việc trồng và chăm sóc nấm mỡ đòi hỏi sự tỉ mỉ. Bằng việc áp dụng đúng các kỹ thuật trồng và chăm sóc nêu trên, người trồng hoàn toàn có thể đạt được năng suất cao và chất lượng nấm mỡ thương phẩm tốt, mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể cho gia đình.

 

Bình Huệ

 

https://www.anhp.vn/bi-quyet-nang-cao-nang-suat-nam-mo-d70031.html